Jaki kierunek będzie dla mnie najlepszy? Do jakiego zawodu się nadaję? Maturzyści często zadają sobie te pytania. Czy da się na nie odpowiedzieć dzięki testom osobowości? Model osobowości nie powie ci, kim masz zostać. Ale pomoże ci zrozumieć, gdzie masz największą szansę rozkwitnąć.
Jednym z najbardziej uznanych naukowo modeli osobowości jest model wielkiej piątki (Big Five). Zamiast przypisywać ludzi do sztywnych kategorii, ten model opisuje pięć wymiarów, które kształtują nasze preferencje, reakcje i style działania. Każdy z nas ma je w sobie – tylko w różnym natężeniu. Natężenie pewnych cech może stanowić dla nas cenną informację: wskazuje naturalne predyspozycje, również w kontekście obszaru studiów.
Zatem: poznaj Wielką Piątkę.
Otwartość na doświadczenie
Osoby z wysokim wynikiem na tej skali są ciekawe świata, lubią nowości, idee, sztukę, badania, eksperymenty. Tacy są często studenci kierunków twórczych i poznawczych: psychologia, sztuka, filozofia, socjologia, nauki interdyscyplinarne.
Ważne: niska otwartość nie jest niczym złym. Takie osoby – bardziej konkretne i „zadaniowe” – świetnie odnajdują się np. w administracji, logistyce, rachunkowości.
Sumienność
Obejmuje samodyscyplinę, planowanie, wytrwałość. Osoby z wysoką sumiennością świetnie czują się tam, gdzie liczy się dokładność i organizacja. Zatem dla nich będą kierunki takie jak prawo, medycyna, farmacja, kierunki inżynieryjne. Osoby z niskim natężeniem tej cechy bywają bardziej spontaniczne – sprawdzają się np. w zawodach kreatywnych, dynamicznych projektach, potrafią reagować ad hoc, lubią improwizację.
Ekstrawersja
To potrzeba kontaktu z ludźmi i światem zewnętrznym. Ekstrawertycy często wybierają kierunki wymagające intensywnego kontaktu z drugim człowiekiem: zarządzanie, PR, dziennikarstwo, pedagogika, psychologia, ale też prawo czy nauki polityczne. Introwertycy mogą być znakomici w programowaniu, analizie danych, pracy naukowej, archiwizacji, projektowaniu UX/UI – tam, gdzie liczy się skupienie i głęboka praca, gdzie mogą pracować z danymi i rzeczami.
Ugodowość
Ta cecha mówi o chęci współpracy, empatii, nastawieniu „na drugiego człowieka”. Osoby ugodowe częściej wybierają ścieżki związane z pomaganiem i relacjami: psychologia, pedagogika, pielęgniarstwo, praca socjalna. Osoby o niższej ugodowości świetnie radzą sobie w miejscach, gdzie liczy się rywalizacja, analiza, niezależność – np. biznes, ekonomia, prawo, sektor finansowy.
Neurotyczność
Inaczej to wrażliwość emocjonalna i skłonność do odczuwania stresu. Wysoki poziom neurotyczności może utrudniać funkcjonowanie w bardzo dynamicznych, stresogennych zawodach (jak np. medycyna ratunkowa, adwokatura, zarządzanie ludźmi), ale nie wyklucza ich – ważna jest świadomość siebie i praca nad odpornością psychiczną. Osoby o niskiej neurotyczności lepiej radzą sobie z presją, co może ułatwiać im pracę np. w startupach, mediach, handlu, polityce.
Joanna Koper, EduMentorka ma IG. Psycholożka, menedżerka, trenerka Stylów Myślenia Fris, dyplomowana mentorka z 15-letnim doświadczeniem w doradztwie edukacyjno-zawodowym.
Artykuł pochodzi z e-booka „Informator dla Maturzystów 2026” do pobrania z naszej strony.
Megabaza artykuł sponsorowany nr 1
Być może pomoże ci w tym poniższy quiz. To zestaw pytań do autorefleksji, który został opracowany na podstawie narzędzia RIASEC – typologia wg Hollanda. Zastanów się, które zestawy stwierdzeń najbardziej do ciebie pasują. Możesz je zaznaczać na kartce lub w myślach – najwięcej zaznaczeń w danym typie może sugerować, że warto przyjrzeć się bliżej kierunkom studiów z tej grupy.
R (ang. realistic) – Realistyczny (praktyczny, techniczny, „manualny”)
☐ Lubię pracować z narzędziami, maszynami lub technologią.
☐ Cenię sobie konkretną pracę i jasne efekty.
☐ Dobrze się czuję przy zadaniach manualnych lub fizycznych.
☐ Interesuje mnie mechanika, budowa maszyn, elektronika, inżynieria.
Rozważ kierunki studiów: inżynieria, robotyka, budownictwo, mechatronika, transport, techniczne kierunki politechniczne.
I (ang. investigative) – Badawczy (analityczny, naukowy)
☐ Lubię analizować dane, rozwiązywać problemy i zadawać pytania „dlaczego?”.
☐ Interesują mnie procesy, przyczyny i logika.
☐ Cenię sobie pracę koncepcyjną i intelektualną.
☐ Lubię zagłębiać się w tematy – nawet długo i w samotności.
Rozważ kierunki studiów: matematyka, biologia, chemia, fizyka, informatyka, medycyna, psychologia, ekonomia.
A (ang. artistic) – Artystyczny (kreatywny, swobodny)
☐ Lubię wyrażać siebie – w sztuce, słowie, obrazie, ruchu.
☐ Cenię oryginalność i niezależność.
☐ Czuję się dobrze, gdy mogę wymyślać i tworzyć.
☐ Nie przepadam za rutyną, wolę elastyczne podejście.
Rozważ kierunki studiów: architektura, grafika, sztuki wizualne, dziennikarstwo, filologia, kulturoznawstwo, teatr, muzyka.
S (ang. social) – Społeczny (pomocowy, ludzki)
☐ Lubię pomagać innym i być z ludźmi.
☐ Mam empatię i potrafię słuchać.
☐ Ważne jest dla mnie, żeby moja praca miała sens społeczny.
☐ Dobrze odnajduję się w roli wspierającej.
Rozważ kierunki studiów: psychologia, pedagogika, pielęgniarstwo, praca socjalna, edukacja, socjologia, logopedia.
E (ang. enterprising) – Przedsiębiorczy (biznesowy, przywódczy)
☐ Interesuje mnie świat firm, startupów, zarabiania pieniędzy.
☐ Lubię przewodzić, działać, podejmować decyzje.
☐ Czuję się dobrze w szybkim tempie i pod presją.
☐ Zajmuję się sprzedażą, organizacją, projektami.
Rozważ kierunki studiów: zarządzanie, ekonomia, prawo, marketing, stosunki międzynarodowe, finanse, MBA.
C (ang. conventional) – Konwencjonalny (zorganizowany, systemowy)
☐ Lubię porządek, reguły i jasno określone zadania.
☐ Interesują mnie systemy, dane, procedury.
☐ Dobrze radzę sobie z dokumentami, liczbami, organizacją.
☐ Cenię stabilność, bezpieczeństwo, regularność.
Rozważ kierunki studiów: administracja, finanse i rachunkowość, zarządzanie danymi, inżynieria materiałowa, logistyka.
Artykuł pochodzi z e-booka „Informator dla Maturzystów 2026” do pobrania z naszej strony.
Joanna Koper, IG: EduMentorka
Każde z polskich miast akademickich ma swój charakter. Warszawa kusi możliwościami, Kraków – tradycją i klimatem, Wrocław – kolorową energią, Poznań – spokojem i kulturą, a Gdańsk – wolnością i bliskością morza. Zobacz, gdzie nauka spotyka się z najlepszym studenckim „vibe’em”
Spędziłeś / aś wiele miesięcy z nosem w książkach przygotowując się do egzaminu dojrzałości. Prawdopodobnie jesteś zmęczony / a i masz wszystkiego dość. I co teraz? Studia, praca, a może Gap Year? Zacznijmy od tego ostatniego i rozważmy różne Za i Przeciw.
Gap year — przerwa, która może wiele zmienić
Coraz więcej młodych ludzi decyduje się na tzw. gap year, czyli roczną przerwę między zakończeniem nauki w szkole a rozpoczęciem studiów lub pracy. Choć w Polsce to wciąż mniej popularne niż w krajach zachodnich, z roku na rok ta forma zyskuje na znaczeniu.
Gap year to czas, który można wykorzystać na podróże, wolontariat, rozwój osobisty, zdobywanie nowych doświadczeń lub po prostu na odpoczynek po intensywnym okresie nauki.
Zalety
- Odpoczynek psychiczny: Szkoła i egzaminy maturalne to dla wielu osób źródło ogromnego stresu. Rok przerwy może być czasem regeneracji i odzyskania równowagi.
- Dojrzałość życiowa: Wyjazdy zagraniczne, samodzielne podróże czy praca tymczasowa uczą odpowiedzialności, organizacji czasu i samodzielności.
- Lepsze zrozumienie swoich celów: W ciągu roku można zdystansować się i przemyśleć, czego tak naprawdę się chce. Wielu młodych ludzi po takiej przerwie świadomiej wybiera dalszą ścieżkę.
- Rozwijanie umiejętności praktycznych: Podczas gap year można zdobyć doświadczenie zawodowe, podszkolić język obcy, nauczyć się nowych umiejętności – od gotowania po nowoczesne technologie.
Wady
- Ryzyko utraty motywacji: Możliwe, że po rocznej przerwie trudniej ci będzie wrócić do trybu nauki i dyscypliny akademickiej.
- Koszty: Podróże, kursy czy po prostu życie bez stałego dochodu mogą być obciążeniem finansowym. Warto wcześniej zaplanować budżet lub poszukać sposobów na zarobek w trakcie gap year.
- Presja społeczna: Niektórzy młodzi ludzie spotykają się z niezrozumieniem ze strony rodziny czy rówieśników, którzy od razu wybierają studia lub pracę.
Gap year nie jest dla każdego. To opcja dla osób, które chcą świadomie wykorzystać czas na rozwój, a nie jedynie „uciec” przed dorosłością. Kluczem jest opracowanie dobrego planu i określenie jasnych celów na ten rok.
Artykuł pochodzi z e-booka „Informator dla Maturzystów 2026” do pobrania z naszej strony.
Julia Bereszczyńska
Jak się uczyć, żeby się nauczyć
Jarosław Sroka
