Studia w Wielkiej Brytanii mogą ponownie stać się bardziej dostępne finansowo dla polskich kandydatów. Londyn i Bruksela negocjują możliwość obniżenia czesnego dla studentów z Unii Europejskiej, a jednym z rozważanych scenariuszy jest powrót do zasad obowiązujących przed Brexitem. Ewentualne porozumienie mogłoby istotnie zmienić decyzje edukacyjne tysięcy młodych Europejczyków. Dla polskich maturzystów oznaczałoby to jednak nie tylko nowe możliwości, ale również potencjalnie większą konkurencję o miejsca na najbardziej prestiżowych uczelniach.
Komentarz ekspercki: Monika Świtakowska-Tebeau, ekspertka ds. edukacji międzynarodowej i rekrutacji na zagraniczne uczelnie, doradczyni edukacyjna, REACH Admission Advisors
Brexit zamknął drzwi wielu europejskim studentom
Przez lata Wielka Brytania była jednym z najważniejszych kierunków edukacyjnych dla młodych Europejczyków. Renoma tamtejszych uczelni, międzynarodowe środowisko akademickie i perspektywy zawodowe sprawiały, że Oxford, Cambridge, Imperial College London czy London School of Economics znajdowały się na listach wymarzonych uniwersytetów wielu polskich kandydatów.
Brexit znacząco zmienił tę sytuację. Od roku akademickiego 2021/2022 większość nowych studentów z państw Unii Europejskiej utraciła prawo do krajowych stawek czesnego, czyli tzw. home fee status. Zaczęły ich obowiązywać znacznie wyższe opłaty przewidziane dla studentów międzynarodowych.
Skala różnic jest znacząca. W roku akademickim 2026/2027 maksymalne czesne dla uprawnionych studentów krajowych na standardowych studiach licencjackich w Anglii wynosi 9 790 funtów rocznie. Tymczasem studenci zagraniczni na wielu kierunkach płacą ponad 30 tys. funtów za rok nauki. Do tego dochodzą koszty zakwaterowania, utrzymania i formalności związanych z pobytem.
W efekcie dla wielu polskich rodzin brytyjskie uczelnie przestały być realną opcją edukacyjną. Nie ze względu na brak odpowiednich wyników czy przygotowania kandydatów, ale przede wszystkim z powodu kosztów kilkuletnich studiów.
Czy Wielka Brytania ponownie otworzy się na studentów z UE?
Kwestia czesnego stała się jednym z istotnych elementów negocjacji dotyczących nowego otwarcia w relacjach między Wielką Brytanią a Unią Europejską. Bruksela
zabiega o przywrócenie studentom z państw członkowskich możliwości korzystania z krajowych stawek opłat.
Brytyjski rząd podchodzi do tej propozycji ostrożniej. Wśród rozważanych rozwiązań pojawiła się stawka pośrednia na poziomie około 13 tys. funtów rocznie. Byłaby ona wyższa od standardowego czesnego krajowego w Anglii, ale dla wielu studentów z UE oznaczałaby znaczące oszczędności.
Przed zaplanowanym na 20 listopada szczytem UE–Wielka Brytania rośnie presja na osiągnięcie porozumienia. Według doniesień medialnych część państw członkowskich uzależnia postępy w innych obszarach współpracy, w tym w kwestiach handlowych, od konkretnych deklaracji Londynu dotyczących opłat za studia.
Jedną z głównych przeszkód pozostaje sytuacja finansowa brytyjskich uczelni. Russell Group, zrzeszająca czołowe uniwersytety, ostrzega, że przywrócenie niższych stawek dla studentów unijnych bez odpowiednich rekompensat mogłoby oznaczać dla sektora szkolnictwa wyższego utratę setek milionów funtów rocznie.
Z punktu widzenia polskich kandydatów nawet częściowe obniżenie czesnego byłoby jednak istotną zmianą. Obecnie wiele rodzin rozważa studia w Holandii, we Włoszech czy w innych państwach europejskich, gdzie można znaleźć wysokiej jakości programy akademickie przy znacznie niższych kosztach. Jeśli różnice finansowe się zmniejszą, brytyjskie uniwersytety mogą ponownie stać się atrakcyjną alternatywą.
Tańsze studia nie oznaczają łatwiejszej rekrutacji
W dyskusji o potencjalnych obniżkach czesnego warto zwrócić uwagę na aspekt, który z perspektywy kandydatów może okazać się równie istotny jak same koszty.
Jeżeli brytyjskie uczelnie ponownie zaoferują korzystniejsze warunki finansowe studentom z UE, zainteresowanie studiami na Wyspach może wzrosnąć nie tylko w Polsce, ale również w Niemczech, Francji, Włoszech, Hiszpanii i pozostałych państwach członkowskich.
Dla najbardziej prestiżowych uniwersytetów może to oznaczać większą liczbę aplikacji, a dla kandydatów jeszcze silniejszą konkurencję.
Niższe czesne może otworzyć drzwi większej liczbie młodych ludzi, ale nie oznacza, że łatwiej będzie się na te uczelnie dostać. Trzeba pamiętać, że Oxford, Cambridge czy Imperial College London już dziś prowadzą bardzo wymagające procesy rekrutacyjne. Same doskonałe oceny nie wystarczą. Liczą się również przygotowanie kierunkowe, wyniki egzaminów wstępnych, umiejętność zaprezentowania zainteresowań akademickich oraz, w przypadku wybranych uczelni i kierunków, rozmowy kwalifikacyjne.
Jeżeli liczba kandydatów z Europy wzrośnie, znaczenie odpowiednio wczesnego przygotowania aplikacji może być jeszcze większe. Dlatego potencjalnych zmian w wysokości czesnego nie należy traktować jako sygnału, że z planowaniem studiów można poczekać.
Erasmus+ a pełne studia w Wielkiej Brytanii
Warto również rozróżnić dwie kwestie, które często pojawiają się w dyskusjach dotyczących relacji Wielkiej Brytanii z Unią Europejską.
Powrót Wielkiej Brytanii do programu Erasmus+ od 2027 roku ma ułatwić wymiany akademickie, staże i zdobywanie międzynarodowego doświadczenia. Nie oznacza jednak automatycznego obniżenia opłat dla studentów planujących ukończenie pełnych studiów licencjackich czy magisterskich na brytyjskich uczelniach.
To właśnie odrębne ustalenia dotyczące czesnego będą miały największe znaczenie dla polskich kandydatów, którzy chcieliby spędzić w Wielkiej Brytanii kilka lat i uzyskać dyplom tamtejszego uniwersytetu.
Co powinni dziś zrobić polscy kandydaci?
Na tym etapie najważniejsze jest oddzielenie zapowiedzi od obowiązujących zasad. Negocjacje dają podstawy do ostrożnego optymizmu, ale nie znamy jeszcze ostatecznych warunków ewentualnego porozumienia, terminu wprowadzenia obniżek ani tego, które grupy studentów będą mogły z nich skorzystać.
Osoby planujące rozpoczęcie studiów w 2027 lub 2028 roku powinny więc obserwować rozwój sytuacji, ale przede wszystkim konsekwentnie przygotowywać się do rekrutacji.
W przypadku najbardziej wymagających brytyjskich uczelni przygotowania warto rozpocząć na długo przed ostatnią klasą liceum. Odpowiedni wybór przedmiotów, rozwijanie zainteresowań akademickich, przygotowanie do egzaminów i świadome budowanie profilu kandydata wymagają czasu.
Równolegle warto rozważać kilka scenariuszy edukacyjnych, uwzględniających zarówno Wielką Brytanię, jak i inne kraje europejskie.
Jeżeli negocjacje zakończą się porozumieniem, może to być jedna z najważniejszych zmian dla polskich kandydatów od czasu Brexitu. Większa dostępność finansowa brytyjskich uczelni oznaczałaby szersze możliwości wyboru, ale nie powinna przesłaniać wymagań związanych z samą rekrutacją.
Ostatecznie najważniejsze nie jest samo dostanie się na prestiżową uczelnię, lecz wybór miejsca, które najlepiej odpowiada predyspozycjom, zainteresowaniom i planom zawodowym młodego człowieka. Niższe czesne może sprawić, że więcej kandydatów będzie mogło ubiegać się o wymarzone studia. O tym, kto otrzyma miejsce, nadal zdecyduje jednak jakość przygotowania i spełnienie wymagań rekrutacyjnych.


