Bezpieczeństwo militarne, energetyczne i cyfrowe regionu Morza Bałtyckiego w obliczu nowej sytuacji geopolitycznej, rozwój morskiej energetyki wiatrowej i technologii wodorowych, ochrona środowiska morskiego oraz kluczowa rola uczelni w kształtowaniu nowoczesnych kadr dla biznesu – oto główne tematy dyskusji w czasie I Bałtyckiego Forum Rektorów. Wydarzenie stało się nową platformą strategicznego współdziałania nauki, międzynarodowej dyplomacji oraz sektora gospodarczego.

- Region Morza Bałtyckiego stoi w obliczu głębokich przemian geopolitycznych, gospodarczych i technologicznych. Bałtyckie Forum Rektorów zostało stworzone, aby zapewnić platformę, na której środowisko akademickie, biznes i instytucje publiczne mogą wspólnie stawić czoła tym wyzwaniom i identyfikować możliwości współpracy. Chcemy, aby ta inicjatywa stała się stałym forum dialogu i strategicznego myślenia o przyszłości naszego regionu. Celem wydarzenia jest silniejsza integracja środowiska akademickiego oraz wzmocnienie dialogu pomiędzy nauką, biznesem i administracją publiczną w kontekście najważniejszych wyzwań rozwojowych - zapowiadał prof. dr hab. Piotr Stepnowski, Rektor Uniwersytetu Gdańskiego, przewodniczący Komitetu Organizacyjnego i inicjator Bałtyckiego Forum Rektorów. 

Spotkanie zgromadziło ponad 100 uczestników - w debacie wzięli udział rektorzy i przedstawiciele najważniejszych uczelni z Polski, Niemiec, Danii, Szwecji, Finlandii, Norwegii, Litwy, Łotwy i Ukrainy, a także partnerzy globalni, w tym reprezentanci renomowanego Massachusetts Institute of Technology (MIT). Inicjatywę wsparli przedstawiciele administracji publicznej (Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwa Energii oraz Ministerstwa Aktywów Państwowych) oraz partnerzy strategiczni ze świata biznesu: ORLEN S.A. oraz Port Gdańsk.

- ORLEN inspiruje wzmocnienie dialogu w regionie bałtyckim na rzecz wykorzystania jego potencjału gospodarczego, w szczególności w zakresie rozwoju sektora energii. Bałtyk jest niewątpliwie jednym z kluczowych dla Europy centrów wzrostu gospodarczego i bezpieczeństwa - w kontekście energetyki, region już dziś odpowiada za ponad jedną trzecią zużycia energii w Unii Europejskiej. Jestem przekonany, że spotkanie, które  zgromadzi liderów nauki, biznesu i administracji publicznej regionu przyniesie wiele nowych wniosków i uruchomi projekty, które pozwolą na wzmocnienie współpracy w regionie, wesprą działania inwestycyjne oraz te z zakresu bezpieczeństwa dostaw i infrastruktury - przekonywał Sławomir Radoń, Dyrektor Wykonawczy ORLEN ds. Strategii i Innowacji. 

W czasie forum podkreślano, że rosyjska agresja na Ukrainę to  punkt zwrotny w historii Europy - sprawiła, że Morze Bałtyckie przestało być traktowane jedynie jako region geograficzny, a stało się jednym z najważniejszych zapalnych punktów geopolitycznych na mapie kontynentu, wymagającym ochrony infrastruktury krytycznej.

Trójkąt Współpracy: Nauka – Biznes – Administracja

Forum zbiegło się z zakończeniem polskiej prezydencji w Radzie Państw Morza Bałtyckiego. Podkreślono na nim, że współczesne wyzwania wymagają stałego partnerstwa trzech filarów:

• Uczelni wyższych, które stają się zapleczem intelektualnym i badawczym regionu.
• Biznesu (np. ORLEN S.A.), który deklaruje transfer technologii i potrzebuje nowoczesnych kompetencji.
• Rządów i samorządów, które tworzą ramy prawne i organizacyjne dla rozwoju innowacji.

Główne obszary tematyczne

Dyskusje eksperckie zostały podzielone na cztery kluczowe bloki:

• Geopolityka i Cyberbezpieczeństwo: Przeciwdziałanie zagrożeniom hybrydowym ze strony Rosji, ochrona cyfrowa oraz analiza doświadczeń z innych basenów morskich (Morza Czarnego i Północnego).
• Transformacja Energetyczna: Debata nad rozwojem branży offshore, energetyki jądrowej oraz dywersyfikacji dostaw energii. Bałtyk został określony mianem „światowego laboratorium transformacji energetycznej”.
• Eko-odporność i Porty: Panel dedykowany innowacyjności i bezpieczeństwu nadbałtyckich portów, połączony z dyskusją o ochronie ekosystemu morskiego i tzw. „błękitnej gospodarce”.
• Współpraca Akademicka: Planowanie wspólnych międzynarodowych programów studiów, sieci badawczych oraz zwiększenie mobilności studentów i naukowców w regionie.

Deklaracja Gdańska

Oficjalnym zwieńczeniem I Bałtyckiego Forum Rektorów było uroczyste podpisanie Deklaracji Gdańskiej. Dokument ten formalnie wyznacza ramy długofalowej współpracy nadbałtyckich uczelni. Sygnatariusze zobowiązali się w nim do prowadzenia wspólnych badań, wdrażania innowacji oraz solidarnego reagowania na wyzwania związane z bezpieczeństwem i zrównoważonym rozwojem. 

- Historia przekazuje nam prostą lekcję:  ilekroć współpraca w regionie Bałtyku kwitnie, region prosperuje. Gdy jest podzielona, region staje się słabszy - przekonywał prof. dr hab. Piotr Stepnowski.

 {gallery}stories/2026-07-01-baltic-forum{/gallery}