REKLAMA


REKLAMA


REKLAMA


REKLAMA


REKLAMA


REKLAMA


REKLAMA


REKLAMA


Nasz komentarz

Choć w Toruniu płacz i szukanie winnych, bo Uniwersytet Mikołaja Kopernika wypadł z czołowej dziesiątki uczelni badawczych w Polsce, to generalnie wnioski po ogłoszeniu wyników drugiej edycji  konkursu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” są budujące. 

Od wielu lat jestem blisko szkolnictwa wyższego i widzę IDUB szerzej niż tylko jako „dosypywanie pieniędzy” - jak to wyczytałem w jednej z naszych czołowych gazet. Bo i owszem, w rezultacie werdyktu międzynarodowego zespołu ekspertów kierowanego przez Petera Maassena z Norwegii pierwsze 10 uczelni otrzyma przez kilka lat dodatkowe 10% do budżetu, a pozostałe uczestniczące w konkursie po 2%, ale w istocie nie o to w tym przedsięwzięciu chodzi. 

„Excellence Initiatives” nie są polskim wynalazkiem, bo wiele krajów wpadło już wcześniej na pomysł skokowego przyspieszenia rozwoju swoich uczelni poprzez dodatkowe ich finasowanie – realizowane w formule konkursowej. Mówiąc obrazowo, chodzi o efekt w rodzaju „zwiększenia ciągu” w samolotach odrzutowych poprzez włączenie „dopalaczy” czyli „wtryskiwanie dodatkowego paliwa bezpośrednio do strumienia gorących spalin za turbiną…”.

Generalnie strategie takie dają efekty, choć zazwyczaj dopiero po pewnym czasie. Podobnie będzie zapewne i u nas. 

Przy okazji drugiej edycji IDUB byliśmy świadkami kilku budujących optymizm zdarzeń. Przede wszystkim, konkurs ten się odbył i to w założonej pierwotnie formie – bez zmiany reguł gry i przy powierzeniu zespołowi zewnętrznych międzynarodowych ekspertów jego rozstrzygnięcia. Mówiąc inaczej, minister Marcin Kulasek podjął i zrealizował bez zmian ideę ministra Jarosława Gowina. Chapeau bas!

Po drugie – wiem to z rozmów przeprowadzonych po ogłoszeniu wyników IDUB - uczestniczące w konkursie uczelnie przygotowały znakomite plany rozwoju. „Ligowa” struktura konkursu, w którym na miejsce dwóch najsłabszych relatywnie zespołów miała wejść dwójka z grupy pretendentów zdziałała cuda! Większość z 27 uczelni-pretendentów odrobiła „pracę domową”, dokonała pogłębionej analizy swoich zasobów i możliwości oraz zbudowała na tej podstawie ambitne projekty rozwojowe. Nagrodą jest dla wszystkich dodatkowe finansowanie – choć dla większości w wysokości 2 procent... Ale to też się liczy!

Spójrzmy też na IDUB w nieco innym kontekście. Jak diagnozuje w swojej książce prof. Marcin Piątkowski w swojej książce „Złoty wiek. Jak Polska została europejskim liderem wzrostu i jaka czeka ją przyszłość”, nasz kraj przeżywa dziś swój kluczowy dla przyszłości czas, z sukcesem omijając pułapki rozwojowe i budując silną, nowoczesną gospodarkę, która ma szansę wejść do 20 największych gospodarek świata. Uczelnie są ważnym elementem kola zamachowego rozwoju i innowacji, a niedofinansowanie systemu jest jednym z głównym hamulcowych rozwoju gospodarki opartej na wiedzy.

Jednak by „złoty wiek uczelni” stał się faktem, musimy m.in. odrzucić pokusę zadowalania się sztucznie kreowanymi, prowincjonalnymi sukcesami. Niestety, nie wszyscy w świecie międzynarodowej edukacji zauważyli, że od upadku muru berlińskiego minęły blisko cztery dekady. Ze zdumieniem obserwujemy inicjatywę Times Higher Education, który postanowił uszczęśliwić nas specjalnym rankingiem dla Europy Środkowo-Wschodniej (CEE). Osiemdziesiąt lat po słynnym przemówieniu Winstona Churchilla o „żelaznej kurtynie” ktoś znów próbuje dzielić kontynent, mało subtelnie sugerując istnienie dwóch akademickich Europ: tej lepszej i tej, która w najlepszym razie do niej aspiruje.

Projekt THE idzie w poprzek wszystkiemu, czym żyje dziś europejskie szkolnictwo wyższe. Jesteśmy w sercu 73 transnarodowych sojuszy Uniwersytetów Europejskich, masowo uczestniczymy w programie Erasmus+ i walczymy o środki z gigantycznego budżetu Horyzontu Europa. Projekty w tych programach ocenia się według tych samych kryteriów, niezależnie od tego, czy badacz pochodzi z Warszawy, Berlina czy Paryża. Tymczasem pojawiają się chętni do  proponowania nam wygodnej izolacji. Wyciągają nasze uczelnie z globalnej bazy, by stworzyć „złudzenie sukcesu” i zaoferować lepszą widoczność marketingową w odseparowanej piaskownicy, gdzie nie rzucają na nas cienia uniwersytety z Zachodu.

To oczywiście droga donikąd. Nasze czołowe uczelnie badawcze – jak Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, AGH, Politechnika Warszawska, Śląska, Gdańska i Wrocławska, Uniwersytet Wrocławski czy Uniwersytet Medyczny w Białymstoku – nie potrzebują litościwego parasola ochronnego. W globalnych zestawieniach już teraz wyprzedzają dziesiątki uczelni z Francji, Niemiec czy Włoch.

Druga odsłona IDUB daje nam potężny oręż, by kontynuować ten marsz. Pokazaliśmy już dynamikę rozwojową w gospodarce. Zaproszenie Polski do udziału w pracach grupy G-20 jest ważnym potwierdzeniem lansowanej przez prof. Marcina Piątkowskiego tezy, że nasz kraj znajduje się w „złotym wieku” swojego rozwoju. Zrobimy to samo w szkolnictwie wyższym – rywalizując w regatach na otwartych międzynarodowych wodach, a nie w zamkniętej, regionalnej sadzawce!

Waldemar Siwiński