Holistycznie, czyli jak? Drukuj Poleć znajomemu
Holistycznie, czyli jak?O ocenianiu holistycznym, „kluczu” i uczeniu pod testy mówi Wojciech Małecki, dyrektor OKE we Wrocławiu.
 
Czym nowy sposób oceniania różni się od dotychczasowego?

Ocenianie holistyczne zastępuje tak zwane ocenianie analityczne. Tak jedno jak i drugie podejście do oceniania wymaga opracowania kryteriów. W podejściu analitycznym kryteria buduje się biorąc pod uwagę czynności, jakie należy wykonać rozwiązując problem (napisanie rozprawki, rozwiązanie zadania itp.) Kryteria te są od siebie niezależne. Spełnienie każdego z nich jest punktowane. Bywa, że część czynności dobrze wykonanych pozwala uzyskać punkty, ale problem nie zostaje rozwiązany. Przy podejściu holistycznym budujemy kryteria bardziej uniwersalne, staramy się, by spełnienie kolejnych kryteriów oznaczało zbliżenie się do rozwiązanie problemu. Oznacza to, że przyznanie kolejnych punktów będzie informowało o zbliżeniu się do pełnego rozwiązania. Żeby tak było, musimy widzieć rozwiązanie zadania w całości, a nie jego poszczególne fragmenty (aspekty) oddzielnie. Stąd wprowadzamy sformułowanie „pokonanie zasadniczej trudności” zadania, zbliżenie się do pełnego wykonania polecenia. Do tego schemat oceniania w podejściu holistycznym powinien być starannie opisany i zawierać przykłady wielu metod rozwiązania, ze wskazaniem punktów krytycznych (pokonanie zasadniczej trudności, pełne rozwiązanie, brak sukcesu).

Czy niesławnej pamięci „klucz” przestaje istnieć?

"Klucz” jest rozumiany niejednoznacznie. W istocie „klucz” jest poprawnym sformułowaniem jedynie w odniesieniu do zadań zamkniętych. I niesie informacje o tym, które z możliwych do wyboru odpowiedzi są prawidłowe. Te informacje muszą być jednoznaczne i są właśnie kluczem. W odniesieniu do zadań otwartych, w których uczeń tworzy odpowiedź (pisze rozprawkę, formułuje szerszą wypowiedź, rozwiązuje zadanie, komentuje jakieś dane czy wyniki) mówimy o „schemacie rozwiązania” albo też o „modelu rozwiązania”. Schemat zawiera opis sposobu wypełnienia kryteriów, który będzie uznany za poprawny, wskazuje, za co mają być przyznane punkty. Im bardziej szczegółowy opis, tym większe zagrożenie przejścia od opisu do wskazania jedynie poprawnych sformułowań. I to stanowi słabą stronę schematu (modelu). Schemat powinien być opatrzony przykładami dobrych i niepoprawnych rozwiązań – ale to jest możliwe dla każdego z kryteriów osobno. Schemat nabierający cech „klucza” powinien przestać istnieć niezależnie od tego, czy wprowadzimy ocenianie holistyczne.

Czy uczeń coś na tym zyskuje?

Uczeń zyskuje wtedy, jeśli czytając podany jako przykładowy sposób rozwiązania zadania potrafi przełożyć metodę oceniania na sposób uczenia się. Innymi słowy – jeśli sposób oceniania uznany jako bardzo dobry podpowiada co jest ważne, na co należy zwrócić uwagę, to uczeń zyskuje. Nie jestem przekonany, że wielu uczniów potrafi tak analizować zadania i ich rozwiązania. Z pewnością znajdziemy takich dojrzałych intelektualnie uczniów ze świadomością metodologiczną. A kiedy jeszcze zyskuje? Wtedy, kiedy wie, za co dostanie punkty. Ale tu już nie jest pięknie. Świetnie, jeżeli „za co” oznacza, za jaką kategorię odpowiedzi, za jaki sposób wypowiadania się, za jaki styl pisania czy poprawność formalną. Na ogół bywa jednak tak, że „za co” oznacza konkretnie za jakieś słowo, wzór, nazwisko itp. Jedno i drugie rozumienie „za co” przekłada się na uczenie pod egzamin. Z tym, że w pierwszym wypadku chodzi o to, żeby właśnie tak było. Mądre zadania, rozwiązanie premiujące twórcze myślenie, dobrze dobrana metoda oceniania wskazuje sposób uczenia się. Dzięki temu zdobyta wiedza i umiejętności posłużą nie tylko uzyskaniu punktów za zadania, ale przydadzą się w dalszym uczeniu się i rozwiązywaniu problemów pozaszkolnych (spotykanych w życiu). W drugim natomiast przypadku uczenie się pod egzamin skutkuje wiedzą mechaniczną, co najwyżej prostymi, o wąskim zastosowaniu algorytmami. Można tu coś zyskać, ale na niewiele i tylko na egzaminie. A potem już nic. Dalece nie każdy uczeń wiele zyska wiedząc, jak zadania będą oceniane.

O wiele ważniejsze jest, opisaną wyżej analizę przeprowadził nauczyciel, by to on dysponował świadomością metodologiczną. Jeśli nauczyciel dobrze zrozumie zadanie (wszystkie zadania) i metodę oceniania, to jest w stanie tak zaprojektować wspomaganie uczenia się ucznia, by ten rozwiązywał z sukcesem nie tylko te zadania, które wspólnie rozwiążą, ale wszystkie.

I tu powiedzmy wreszcie – ocenianie holistyczne znacznie bardzie nadaje się do projektowania mądrego uczenia się niż ocenianie analityczne. A zysk ucznia z podejścia holistycznego może być bezpośredni, samodzielna analiza i pośredni, dzięki dobremu nauczycielowi.

W niektórych szkołach nauczyciele uczą „pod testy”. Czy są w stanie nauczyć „pod holistyczne ocenianie”? Czy to w ogóle możliwe i potrzebne?

 Uczenie „pod testy” nie musi być czymś złym. Jeśli wynika z dobrej analizy testu (celów, planu testu, odpowiedniego fragmentu podstawy programowej), może kierować rozwojem ucznia lepiej niż „przerabianie” wszystkiego, co zawiera program nauczania. Ale to zależy od nauczyciela, a tak naprawdę zespołu nauczycieli, którzy razem potrafią zaprojektować nauczanie rozumiane jako wspomaganie uczenia się uczniów. A zatem uczenie „pod testy” może być korzystne i jest możliwe, ale tylko w sytuacji, o której wcześniej mówiłem.
 

Komentarze  

 
+11 #1 anzelm 2013-05-22 06:58
Zgadzam się z powyższą wypowiedzią. Jednak nie wszyscy nauczyciele potrafią uczyć pod klucz i podchodzą do niego dosłownie. Nie wymagają znajomości problematyki utworów, odwołania do nich w kontekście tematu. Jeżeli klucz, to tylko wystarczy analiza fragmentu. Takie nauczanie sprawia, że uczniowie nie posiadają żadnej wiedzy, a szkołę często traktują jak przechowalnię. Nowa matura sprawiła, że nic nie robią, bo i tak wszyscy zdają a egzaminatorzy dwoja się i troją, by w uczniowskich wypocinach znaleźć jakieś punkty. Nowoczesne metody sprawiły, że obniżył się poziom nauczania. Uczeń nie potrafi wypowiedzieć się, bo jest przygotowany do rozwiązywania testów.
Cytować
 

Dodaj komentarz

Kod antysapmowy
Odśwież