Po co ten sport? - Raport specjalny Drukuj Poleć znajomemu
Raport - po co ten sport?Na całym świecie za uniwersalny wzorzec odpowiedniej dawki aktywności fizycznej przyjmuje się formułę 3x30x130. Oznacza ona, że każdy człowiek powinien ćwiczyć przynajmniej 3 razy w tygodniu, po 30 minut, z tętnem 130 uderzeń na minutę. Do znacznej części polskiej młodzieży pasowałby jednak taki sygnowany cyfrą 0, oznaczającą zero zaangażowania, zero chęci, a co najgorsze – zero świadomości własnego organizmu.

Wiedza przeciętnego, młodego Polaka na temat zagrożeń związanych z brakiem regularnej aktywności fizycznej jest duża. Dzieci od pierwszych klas szkoły podstawowej są edukowane na temat zasad prawidłowego żywienia i przykazań tzw. zdrowego trybu życia. Mimo to, wciąż wiele z nich ucieka od wysiłku, w szkole i poza nią. Dlaczego? Bo traktują to jak przykry obowiązek, i to nie ich wina. W młodość wpisana jest chęć unikania wysiłku.

WF – nie, dziękuję

W ciągu ostatnich 20 lat liczba dzieci i młodzieży z nadwagą wzrosła w Polsce ponad czterokrotnie. Światowa Organizacja Zdrowia uznała epidemię otyłości na świecie za większe zagrożenie niż palenie papierosów. Dodatkowe kilogramy są efektem zmiany stylu życia, rozwoju gospodarczego i wpisują się w dominującą w najbogatszych społeczeństwach zasadę – im więcej zarabiamy, tym więcej ważymy. Biorąc pod uwagę te czynniki Ministerstwo Edukacji wprowadziło trzecią i czwartą godzinę wychowania fizycznego. Dodatkowo, od 1 września 2009 roku uczniowie teoretycznie mogą sobie wybrać jaką dyscyplinę chcą uprawiać podczas połowy zajęć. Tak jest jednak wyłącznie na papierze – szkoły nie mają warunków, aby zapewnić dostęp do sprzętu sportowego niezbędnego do gry w wymarzone sporty, poza piłką nożną, siatkówką i koszykówką oczywiście.

/images/Raporty/z%20wiekiem%20rosnie%20liczba%20unikajacych%20wf.jpg
Uczniowie - im starsi, tym częściej unikają lekcji WF

W efekcie zajęcia WF wszędzie wyglądają niemal tak samo. – Prawie zawsze jest identyczny scenariusz, nauczyciel rzuca piłkę i gramy, a raz na semestr sprawdziany, śmiechu warte – mówi Dominika Kalisiak, licealistka z Warszawy. Co gorsza, wraz ze zwiększeniem ilości godzin WF, zwiększyła się… ilość zwolnień z tych zajęć. Jak wynika z danych Najwyższej Izby Kontroli - w starszych klasach szkoły podstawowej nie ćwiczy (pomimo obecności na lekcji) ok. 18 proc. uczniów, w gimnazjach już blisko 25 proc., a w szkołach ponadgimnazjalnych ponad 30 proc. uczniów. Oficjalne powody to najczęściej brak stroju sportowego oraz zwolnienia od rodziców, nieoficjalne – brak motywacji do ćwiczeń w kiepskich warunkach i brak pomysłu na prowadzenie takich zajęć przez nauczycieli.

Kondycja fizyczna bez tajemnic

Od 2009 roku trwa populacyjne badanie kondycji fizycznej uczniów prowadzone m.in. przez ekspertów z Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Obejmujący uczniów w wieku 7-19 lat test przeprowadzany jest cyklicznie – co dziesięć lat. Projekt zakłada przebadanie sprawności fizycznej jak największej grupy uczniów (od 2009 roku objęło ono ponad 50 tys. z nich) poprzez uniwersalne testy sprawności - tzw. Międzynarodowy Test Sprawności Fizycznej i próby sprawności fizycznej tworzące baterię EUROFIT, test Coopera (nieustanny bieg przez 12 minut), pomiary ciała oraz ankietę. Koordynatorem obecnie trwającej edycji jest dr Janusz Dobosz z warszawskiego AWF. Co wynika z badań? - Z porównania wstępnych wyników obecnej do poprzedniej odsłony z 1999 roku wynika, że jesteśmy coraz lepiej rozwinięci. Młodzież jest coraz wyższa, smuklejsza. Natomiast sprawność fizyczna ulega zmianie, nie jest taka jak kiedyś. Z modelu wytrzymałościowo-siłowego przechodzimy do szybkościowo-zwinnościowego. Ludzie mają coraz mniej siły, coraz krócej jesteśmy w stanie wykonywać jakieś zadanie fizyczne. Jednocześnie lepiej niż kiedyś radzimy sobie z szybkimi działaniami, które wymagają np. refleksu czy szybkiej reakcji – mówi dr Dobosz.

/images/Raporty/test%20sprawnosci.jpg
Pełne wyniki populacyjnego badania kondycji fizycznej uczniów poznamy dopiero wiosną 2012 roku, a my jako pierwsi przedstawiamy pierwsze wnioski z niego płynące

Uczniów pytano również o stosunek do lekcji WF. Ich odpowiedzi potwierdzają wnioski NIK. Aktywniejsza, ale znajdująca się w mniejszości część uczniów, poświęca na sport nawet 10 godzin tygodniowo. Z drugiej strony ponad połowa dzieci nie podejmuje żadnej pozaszkolnej aktywności ruchowej. Dla nich jedyną stycznością z aktywnością fizyczną są właśnie lekcje WF. A te, zdaniem dra Dobosza pozostawiają wiele do życzenia: - Same programy i cele, które wyznaczono lekcjom wychowania fizycznego są dobre, jak najbardziej do zaakceptowania i powinny wytyczać kierunki działania pedagogów. Natomiast to, co charakteryzuje zajęcia WF w Polsce to brak powszechnej kontroli i nadzoru nad efektami tych lekcji. Niewielu interesuje czego uczą się uczniowie podczas takich lekcji, jak rozwijają swą sprawność, jakie sukcesy bądź porażki podczas wykonywania swojej pracy poniósł nauczyciel. Co gorsze, nawet jeśli edukator ma pomysł i chęci to po kilku latach pracy w szkole uświadamia sobie, że ten wysiłek i tak nie zostanie doceniony, ani zauważony. Problem leży w motywowaniu nauczycieli do efektywnej pracy. Choć oczywiście są chwalebne przykłady zaangażowanej, racjonalnej i w pełni oddanej dzieciom pracy wychowawców fizycznych.

   
 

Sprawdź się!

Podczas przeprowadzania populacyjnego badania kondycji fizycznej uczniów użyto dwóch testów: Międzynarodowego Testu Sprawności Fizycznej i próby sprawności fizycznej tworzące baterię EUROFIT. My przedstawiamy trzeci - Indeks Sprawności Fizycznej Zuchory. Jest on uniwersalny i pozwala porównać rezultaty nastolatka z osobą dorosłą. Można go wykonać w domu, bez specjalistycznego sprzętu. Na czym polega?

Należy wykonać 6 prób - każda sprawdza inny czynnik składający się na ogólną sprawność fizyczną:

Szybkość
Szybki bieg w miejscu przez 10 sekund z wysokim unoszeniem kolan i klaśnięciem pod uniesioną nogą. Liczona jest całkowita liczba klaśnięć. 

Kobiety

Mężczyźni

Punkty

12 klaśnięć

15 klaśnięć

minimalny 1 pkt

16 klaśnięć

20 klaśnięć

dostateczny 2 pkt

20 klaśnięć

25 klaśnięć

dobry 3 pkt

25 klaśnięć

30 klaśnięć

bardzo dobry 4 pkt

30 klaśnięć

35 klaśnięć

wysoki 5 pkt

35 klaśnięć

40 klaśnięć

wybitny 6 pkt

Skoczność
Skok w dal z miejsca. Odległość skoku mierzysz własnymi stopami. Wynik zaokrągla się do pełnej stopy. 

Kobiety i mężczyźni

Punkty

5 stóp

minimalny 1 pkt

6 stóp

dostateczny 2 pkt

7 stóp

dobry 3 pkt

8 stóp

bardzo dobry 4 pkt

9 stóp

wysoki 5 pkt

10 stóp

wybitny 6 pkt

Siła ramion
Zwisanie na drążku albo gałęzi drzewa. Zwisając swobodnie masz za zadanie wykonywać kolejne ćwiczenia o rosnącym stopniu trudności.

Kobiety

Mężczyźni

Punkty

zawiśnij na wyprostowanych rękach przez 3 s

zawiśnij na wyprostowanych rękach przez 5 s

minimalny 1 pkt

To samo ćwiczenie 10 s

To samo ćwiczenie 10 s

dostateczny 2 pkt

zawiśnij na jednej ręce, wytrzymaj 3 s

zawiśnij na wyprostowanych rękach, podciągnięcie się oburącz z głową nad drążkiem, wytrzymanie 3 s

dobry 3 pkt

To samo ćwiczenie 10 s

To samo ćwiczenie 10 s

bardzo dobry 4 pkt

zawiśnij na wyprostowanych rękach, podciągnięcie się oburącz z głową nad drążkiem, wytrzymanie 3 s

zawiśnij, podciągnij się oburącz, wolno opuszczaj jedną rękę, wytrzymaj 10 s

wysoki 5 pkt

zawis, podciągnięcie się

zawis, podciągnięcie się

wybitny 6 pkt

Gibkość
Sprawdzamy ją wykonując skłony. Stojąc w pozycji na baczność wykonaj ciągłym, powolnym ruchem skłon tułowia w przód bez zginania nóg w kolanach.

Kobiety i mężczyźni

Punkty

Uchwycenie oburącz kostek

minimalny 1 pkt

dotknięcie palców stóp palcami (obu rąk)

dostateczny 2 pkt

dotknięcie palcami obu rąk podłogi

dobry 3 pkt

dotknięcie wszystkimi palcami (obu rąk) podłogi

bardzo dobry 4 pkt

dotknięcie dłońmi podłogi

wysoki 5 pkt

dotknięcie głową kolan

wybitny 6 pkt

Siła mięśni brzucha
Leżąc na plecach musisz wykonywać nożyce pionowe przez jak najdłuższy czas.

Kobiety

Mężczyźni

Punkty

10 sek

30 sek

minimalny 1 pkt

30 sek

1 min.

dostateczny 2 pkt

1 min.

1,5 min.

dobry 3 pkt

1,5 min.

2 min.

bardzo dobry 4 pkt

2 min.

3 min.

wysoki 5 pkt

3 min.

4 min.

wybitny 6 pkt

Wytrzymałość
Jest sprawdzana w biegu. Można przeprowadzić bieg w miejscu 120 kroków na minutę tak długo, jak możesz, albo na odległość - wtedy biegniesz tak daleko, jak możesz.

Kobiety

Mężczyźni

Punkty

1 min./ 200 m

2 min./ 400 m

minimalny 1 pkt

3 min./ 500 m

5 min./ 1000 m

dostateczny 2 pkt

6 min./ 1000 m

10 min./ 2000 m

dobry 3 pkt

10 min./ 1500 m

15 min./ 2500 m

bardzo dobry 4 pkt

15 min./ 2000 m

20 min./ 3000 m

wysoki 5 pkt

20 min./ 2500 m

30 min./ 4000 m

wybitny 6 pkt

Wyniki testu

Punkty uzyskane we wszystkich próbach sumujemy. Otrzymany wynik określa nasz poziom sprawności fizycznej. Autor przyjął, ze poziom sprawności jest zależny od wieku. Grupa wiekowa 19-25 lat powinna być w najlepszej formie.

Poziom sprawności

Minimalny

Dostateczny

Dobry

Bardzo Dobry

Wysoki

Wybitny

6 lat

5

8

11

14

17

20

7 lat

6

9

12

15

18

22

8 lat

6

10

13

17

21

25

9-10 lat

6

11

15

19

23

27

11-12 lat

6

11

16

20

25

29

13-15 lat

6

12

17

22

27

31

16-18 lat

6

12

18

23

28

33

19-25 lat

6

12

18

24

30

35