Ranking Szkół Wyższych 2010
Wizja uczelni idealnej Drukuj Poleć znajomemu

Wizja uczelni idealnejMisją rankingu Perspektyw i Rzeczpospolitej niezmiennie jest dostarczanie informacji o tym, jak oceniane są polskie uczelnie. Podkreślamy co roku: na ten ranking czekają przede wszystkim młodzi ludzie, którzy muszą podjąć jedną z najważniejszych życiowych decyzji – wybrać uczelnię i kierunek studiów. I właśnie dla nich przede wszystkim zbieramy dane i starannie je weryfikujemy. Bo w tej dziedzinie dobra informacja to szansa na życiowy sukces!  

Nasz ranking to jednak nie tylko narzędzie, które mądrze wykorzystane może posłużyć maturzystom i ich rodzicom. Ranking to także kompendium wiedzy o aktualnym stanie polskiego szkolnictwa wyższego – panoramiczne zdjęcie wykonane tu i teraz, przedstawiające nasze uczelnie i ich ambicje z bardzo różnych, ale nieprzypadkowo dobranych perspektyw.

Wizja uczelni idealnej
W ranking wpisana jest w pewnym sensie wizja uczelni idealnej – model, który co roku Kapituła Rankingu dopasowuje do zmieniającej się rzeczywistości, kontekstu, w jakim uczelnie nasze działają. Uczelnia idealna A. D. 2010 prowadzi badania na światowym poziomie, jest prężna, blisko powiązana z rynkiem pracy oraz gospodarką i stwarza studentom jak najlepsze warunki do studiowania. W duchu i w działaniu jest innowacyjna i międzynarodowa. 

I w tym sensie ranking jest drogowskazem dla uczelni. Podpowiada im – opierając się na rozsądku członków Kapituły i wiedzy płynącej z bieżącej analizy tego wszystkiego, co w światowych rankingach się dzieje oraz mądrości zgromadzonej w ciągu jedenastu już lat doświadczeń, w którą stronę należałoby się w przyszłości profilować, jakie aspekty działalności rozwinąć, jakie wyznaczyć priorytety działania. Tak widziany ranking może stać się cennym impulsem dla budowania kultury jakości na uczelni. 

Wizja uczelni idealnej

Zwłaszcza, że trudno byłoby znaleźć drugi, tak rozbudowany ranking na świecie! Wielość grup kryteriów, ich skład, rozkład procentowy wag, sposób doboru kryteriów, starania o wykorzystanie jak największej ilości twardych danych – są zupełnie unikalne. I w wielu krajach służą w tej chwili za źródło inspiracji w tworzeniu nowych, narodowych rankingów. 

Wizja uczelni idealnejNasz ranking zmienia się praktycznie co roku i tak jak uczelnie nie ustają w procesie budowania jakości, tak i on nie ustaje w procesie doskonalenia swojej metodologii. Przy czym staramy się zachować ewolucyjny charakter zmian, co pozwala uczelniom i innym zainteresowanym porównywać aktualne rezultaty z wynikami z poprzednich lat. 

Nie zadowalamy się tym, co najłatwiej mierzalne i najbardziej oczywiste. Mimo trudności w idealnym oddaniu ważnych aspektów funkcjonowania uczelni, podejmujemy próby ich ujęcia. Czasem odnosimy sukces, czasem, za rok, musimy modyfikować przyjęte wcześniej zmiany metodologiczne. Bo ranking to także mechanizm posiadający zdolność samouczenia się.

Jednym słowem, nasz ranking to ranking z ambicjami! Zależy nam bowiem na robieniu takiego rankingu, z którego Polska może być naprawdę dumna. Ale cały czas pamiętamy też swoiste motto wszystkich osób i instytucji, które zajmują się profesjonalnym przygotowywaniem i analizowaniem rankingów: Nie wszystko co się liczy może być policzone, i nie wszystko co może być policzone liczy się. Tę mądrą przestrogę wywiesił w swoim pokoju w Princeton Albert Einstein.  

Jak powstaje ranking?

Kluczową kwestią w profesjonalnym przygotowaniu rankingu jest wcześniejsze ustalenie jasnych jego kryteriów, prawidłowe zebranie danych, rzetelne ich opracowanie oraz przejrzyste przedstawienie wyników. Staraliśmy się spełnić wszystkie te wymagania. 
Przedstawiciele Fundacji Edukacyjnej Perspektywy, pod której egidą przygotowywany jest ranking, pracują nad nim praktycznie cały rok. Wprowadzenie każdej modyfikacji w istniejących kryteriach oraz dodanie nowych poprzedzone jest zawsze dużą pracą studialną, z udziałem kompetentnych osób i instytucji. 

Przykładowo: wprowadzenie kryterium INNOWACYJNOŚCI nie byłoby możliwe bez wielomiesięcznych konsultacji z fachowcami z Urzędu Patentowego RP, a rozszerzenie zestawu akredytacji uwzględnianych w rankingu nie byłoby możliwe bez dyskusji z szefami środowiskowych komisji akredytacyjnych (UKA, KAUT i inne). Tradycyjnie odbyliśmy też spotkania na kilku uczelniach (m. in. z kadrą kierowniczą UMCS), aby przedstawić założenia i kryteria najbliższej edycji rankingu oraz uzyskać akceptację (lub przynajmniej zrozumienie) dla wprowadzanych zmian.

Pilnie pogłębialiśmy też rankingową wiedzę na międzynarodowych konferencjach na ten temat, organizowanych przez grupę twórców i analityków rankingowych znaną na świecie pod nazwą IREG (International Ranking Expert Group). Zostało to zauważone i nagrodzone ulokowaniem w Warszawie siedziby światowej organizacji IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence i powierzeniem Fundacji Perspektywy prowadzenia sekretariatu IREG Observatory. Nie ukrywamy, jesteśmy z tego wyróżnienia dumni! 

Jednym z pożytków tej decyzji dla polskiego środowiska akademickiego było między innymi seminarium What should be done to improve standing of humanities and social sciences in academic rankings? zorganizowane w marcu br. w Warszawie, przy okazji Zgromadzenia Plenarnego IREG Observatory. W seminarium wzięła udział czołówka rankingowa świata (z prof. Nian Cai Liu z Szanghaju i Bobem Morsem z Waszyngtonu na czele) oraz duża grupa rektorów i profesorów polskich uczelni. 

Wizja uczelni idealnej

Pięć rankingów

Ranking Perspektyw i Rzeczpospolitej to w istocie pięć rankingów odzwierciedlających różnorodność uwarunkowań i misji pełnionych przez główne grupy polskich uczelni. Są to:

  • Ranking Uczelni Akademickich obejmujący wszystkie (z wyjątkiem artystycznych) szkoły wyższe w kraju posiadające uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora. Prezentujemy także wyodrębnione z tej klasyfikacji rankingi poszczególnych typów uczelni akademickich; zwracamy uwagę, że w rankingu tym znalazło się już 14 (!) uczelni niepublicznych posiadających uprawnienia doktorskie.
  • Ranking Niepublicznych Uczelni Magisterskich, z których 14 ma także uprawnienia doktorskie, a 4 posiadają uprawnienia do habilitacji! 
  • Ranking Niepublicznych Uczelni Licencjackich, który publikujemy w tym roku po raz siódmy. 
  • Ranking Państwowych Wyższych Szkół Zawodowych, który publikujemy w tym roku po raz piąty.
Wszystkie powyższe rankingi składają się z pięciu już grup kryteriów: prestiżu, siły naukowej, warunków studiowania, umiędzynarodowienia studiów oraz innowacyjności. Zwracamy uwagę, że kryteria uwzględniane są w różnych rankingach z różną wagą.

Tegoroczną nowością jest:

  • Ranking w grupach kierunków studiów, obejmujący 9 głównych grup kierunków. W pierwszych edycjach naszego rankingu (w latach 2000-2003) już taki uzupełniający ranking publikowaliśmy. Teraz wracamy do niego z poszerzoną bazą kryteriów, w których skład wchodzą: opinie kadry akademickiej, opinie pracodawców, publikacje, cytowania oraz h-indeks (te trzy ostatnie ustalane na podstawie bazy Scopus). Jesteśmy przekonani, że równie ważne jak marka uczelni, którą najtrafniej można wykazać w rankingu uczelni, są rankingi w grupach kierunków, ponieważ dodatkowo wskazują na mocne strony uczelni. 

Ewolucja 

Od kilku lat w naszym rankingu zaznacza się wyraźna tendencja: grupy kryteriów związanych z prestiżem tracą na wadze w porównaniu z grupami kryteriów tzw. twardych – opartych na faktach (nie opiniach) i danych zewnętrznych. W 2000 roku prestiż, ten akademicki i ten pracodawców, stanowił 50% punktów, jakie uczelnia mogła zdobyć w naszym rankingu, sukcesywnie z roku na rok liczba ta zmniejszała się – i w tym roku jej waga to już tylko 25%.

Z rankingowych nowości zwracamy uwagę, że pojawiło się nowe kryterium – INNOWACYJNOŚĆ. Tę niezwykle pożądaną cechę mierzymy w trzech zasadniczych przekrojach – wg liczby patentów i wzorów użytkowych oraz poprzez skuteczność udziału uczelni w europejskich programach i w zdobywaniu innych, zewnętrznych środków na badania. Kryterium to debiutuje w naszym rankingu z wagą 5%.

W kryterium prestiżu ponownie znalazły się w tym roku wyniki oceny uczelni przez pracodawców. Na zlecenie Fundacji Edukacyjnej Perspektywy zostały one wykonane przez firmę PENTOR Research International – znaną z rzetelności swoich badań. Ocena uczelni dokonana przez pracodawców jest bardzo silnym kryterium rankingowym, gdyż oceniani są przecież absolwenci – główny produkt uczelni. Mimo to zgodnie z filozofią przechodzenia na dane jak najtwardsze, w tym roku zdecydowaliśmy się nieco zmniejszyć działanie tego kryterium i zastosowaliśmy je z okrojoną wagą 12% w rankingu akademickim (i nieco niższymi wagami w rankingach magisterskim i licencjackim). Równolegle zmniejszyliśmy wagę ocen przez kadrę akademicką – do 11%

Kolejną nowością jest rozbudowanie kryteriów bazujących na publikacjach i cytowaniach (wchodzących w grupę kryteriów siła naukowa). W ub. r. publikacje i cytowania uwzględniliśmy w rankingu po raz pierwszy, nadając im łączną wagę 4 procent. W tym roku wagę tej grupy rozszerzyliśmy do 8 procent, przy czym do narzędzi pomiarowych włączyliśmy tzw. indeks Hirscha, oznaczany literą h. Indeks h błyskotliwie łączy ze sobą dwie kluczowe wielkości – liczbę publikacji i liczbę ich cytowań. Współczynnik Hirscha wchodzi do rankingu z niebagatelną wagą 3%

Zmniejszyliśmy natomiast wagę oceny parametrycznej, jako że Rada Nauki opóźnia ogłoszenie nowej oceny, przez co publikowane dane (bazujące na ocenie sprzed kilku lat) mogą być w dużej części nieadekwatne do obecnego poziomu badań prowadzonych przez jednostki uczelni.  

Wizja uczelni idealnej

Nagrody 2010

Od sześciu lat Kapituła przyznaje nagrody specjalne dla uczelni, które w analizowanym roku zanotowały szczególne osiągnięcia, co nie zawsze jednak powoduje przesunięcie się do pierwszej dziesiątki rankingowych klasyfikacji. W tym roku postanowiliśmy przyznać następujące nagrody specjalne: Nagrodę Kuźnia Kadr 2010, Nagrodę Awans 2010 oraz – po raz trzeci – Nagrodę Misja 2010. 

Kuźnia Kadr to uczelnia, która zanotowała największe postępy w kształceniu kadr naukowych. Nagrodę wręczymy w tym roku Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie. Gratulujemy nowemu liderowi!

Nagroda Awans 2010 – za najbardziej efektowny skok do grupy najlepszych uczelni w danym rankingu – została przyznana w dwóch kategoriach: 

  • W grupie uczelni akademickich otrzymał ją Uniwersytet Medyczny w Białymstoku (awans z 23 na 13)
  • W grupie niepublicznych uczelni magisterskich otrzymała – Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie za spektakularny skok do pierwszej piątki (awans z 14 na 5). Gratulacje!

Misja 2010. Są w Polsce znakomite uczelnie, które jednak – ze względu na swoją specyfikę związaną z wypełnianą rolą społeczną – nigdy nie zajmą miejsc w pierwszej połowie rankingowych tabel. Kapituła uznała, że należy wysiłek tych uczelni publicznie doceniać i honorować specjalną nagrodą. W tym roku Nagrodą Misja 2010 honorujemy Wyższą Szkołę Policji w Szczytnie. 

Podrankingi

Jednym z efektów naszego rankingu jest stworzenie mapy doskonałości polskiego szkolnictwa wyższego w 32 kluczowych obszarach (bo tyle kryteriów w tym roku uwzględniamy). Jest to wiedza bardzo dla kandydatów ważna, dlatego w Komunikacie Kapituły wskazujemy uczelnie najlepsze w głównych grupach kryteriów: sile naukowej (Uniwersytet Jagielloński), umiędzynarodowieniu (Uniwersytet Warszawski), warunkach studiowania (Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu) i prestiżu (Politechnika Warszawska – pracodawcy, Uniwersytet Jagielloński – kadra akademicka, SGH – olimpijczycy). Liderem innowacji została Politechnika Warszawska, a publikacji i cytowań – Uniwersytet Jagielloński. 

 
Kapituła
  • prof. dr hab. Marek Safjan – sędzia Trybunału Sprawiedliwości UE w Luksemburgu, b. prezes Trybunału Konstytucyjnego RP, honorowy przewodniczący Kapituły
  • dr Alicja Adamczak – prezes Urzędu Patentowego RP
  • dr Jan Krzysztof Frąckowiak – dyrektor Biura Promocji Nauki „PolSCA” w Brukseli
  • red. Piotr Gabryel – zastępca redaktora naczelnego Rzeczpospolitej
  • dr Jerzy Głuszyński – wiceprezes Pentor Research International
  • Włodzimierz Kiciński – prezes zarządu Nordea Bank Polska
  • prof. dr hab. inż. Joanicjusz Nazarko – b. rektor Politechniki Białostockiej
  • prof. dr hab. Marek Rocki – senator RP, przewodniczący Państwowej Komisji Akredytacyjnej, b. rektor SGH
  • Waldemar Siwiński – prezes Fundacji Edukacyjnej „Perspektywy”, b. prezes Polskiej Agencji Prasowej
  • prof. dr hab. inż. Bogusław Smólski – dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, b. rektor-komendant Wojskowej Akademii Technicznej
  • prof. dr hab. Tadeusz Tołłoczko – b. rektor Akademii Medycznej w W-wie
  • prof. dr hab. Franciszek Ziejka – przewodniczący Społecznego Komitetu Odbudowy Zabytków Krakowa, b. rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Kapituła 2010

 Pierwsze posiedzenie Kapituły

Kapituła 2010
Drugie posiedzenie Kapituły
 

Refleksje publiczne 

Jakie są refleksje po jedenastej edycji rankingu? W grupie uniwersytetów w odwiecznym pojedynku na setne części procenta, na pierwszym miejscu znalazł się Uniwersytet Warszawski (100%) przed Uniwersytetem Jagiellońskim (99,27%). Zgodnie z Regulaminem Rankingu, nie było w tej sytuacji potrzeby zastosowania wprowadzonej po ubiegłorocznej edycji formuły ex aequo, gdyż możliwa ona jest tylko w wypadku, gdy różnica między pierwszymi miejscami w tabeli wynosi mniej niż 0,25%. Te dwie znakomite polskie uczelnie mogą czuć się na najbliższe lata bezpieczne w swoim wspólnym liderowaniu, choć różnica między nimi, a następną dwójką: Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (82,32%) i Politechniką Warszawską (82,21%) zmniejszyła się w tej edycji rankingu o kilka procent.

W grupie uczelni technicznych tradycyjnie liderem jest Politechnika Warszawska, za której plecami trwa od zawsze dramatyczny pojedynek o drugie miejsce, który udało się w tym roku wygrać Politechnice Wrocławskiej – wyprzedzając sławną krakowską AGH

W grupie uczelni ekonomicznych tradycyjnie na czele SGH, a potem Akademia Ekonomiczna w Poznaniu. Zwracamy jednak uwagę na wielką niespodziankę. Otóż na trzecim miejscu znalazła się Akademia Leona Koźmińskiego (uczelnia niepaństwowa) wyprzedzając uczelnie jak najbardziej publiczne: Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, Akademię Ekonomiczną im. K. Adamieckiego w Katowicach i Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. To kolejny olbrzymi sukces ekipy Koźmińskiego! 

Wśród uczelni rolniczych tradycyjnie na czele sławna Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego. 
Najlepszą uczelnią medyczną jest Collegium Medicum UJ.  

Refleksje niepubliczne

Znowu gratulacje dla Akademii Leona Koźmińskiego, która i w tym roku obroniła tytuł najlepszej niepublicznej uczelni w Polsce. Za nią słychać oddech Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Na trzeciej pozycji broni się Akademia Humanistyczna im. Gieysztora w Pułtusku. Na czwarte miejsce awansowała Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych

W grupie niepublicznych uczelni licencjackich pierwsze miejsce zajęła ponownie Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna im. J. Zamoyskiego w Zamościu. A wśród państwowych wyższych szkół zawodowych pierwsze miejsce zajęła już po raz czwarty PWSZ im. Prezydenta St. Wojciechowskiego w Kaliszu. 

Dziękujemy wszystkim, którzy razem z nami stworzyli tę jedenastą już edycję rankingu!
Gratulujemy też wszystkim zwycięzcom! Przede wszystkim Ich Magnificencjom, prof. dr. hab. Katarzynie Chałasińskiej-Macukow z Uniwersytetu Warszawskiego oraz prof. dr. hab. Karolowi Musiołowi z Uniwersytetu Jagiellońskiego – rektorom najlepszych polskich uczelni 2010. 

Vivat Academia, vivant professores!

PERSPEKTYWY